تعریف :
داژبال ، یک بازی ورزشی سنتی و بومی ایرانی است که در زمان قدیم ( دوران قوم کاس ها ) با جسمی گلوله ای و نرم ، شبیه توپ ( مانند کناف کاموا ، گونی ، … ) ، در بین دو گروه اجرا می گردید و همچنان پس از گذشت سال ها ، بعنوان یک نوع فعالیت ورزشی پرنشاط و مهیج در بین اقشار مختلف مردم ، رایج و دارای طرفدار می باشد.
این بازی ، درکتاب های آموزشی مدارس و کتب معرفی بازی ها و ورزش های سنتی و بومی ایرانی ، به دفعات مورد تشریح قرار گرفته و در طی گذر زمان در بین جوامع مختلف ، دارای مخاطبین چشمگیری گردیده و توانسته بعنوان یک بازی پرنشاط و کم هزینه مورد استقبال عموم مردم و گروه های مختلف سنی قرارگیرد .
معنی داژبال :
داژبال ، دارای دو معنی به زبان فارسی و لاتین می باشد .
1- داژبال در زبان فارسی دارای ریشه در قوم کاس ها ( ساکنین جلگه جنوب دریاچه کاسپین ) دارد .
” داژ ” بمعنای دژ ( حصار و نگهبانی ) و ” بال ” بمعنای دست است .
2- داژبال در زبان لاتین از دو بخش ” داژ ” ( Dodge ) بمعنای جابجائی سریع و ” بال” ( ball ) بمعنای توپ تشکیل گردیده است.
هدف بازی :
1- پرتاب توپ بوسیله دست ها ( با یک یا دو دست ) ، بمنظور زدن و حذف بازیکنان تیم مقابل از زمین بازی.
2– گرفتن توپ ( گل گرفتن ) بوسیله دست ها ( با یک یا دو دست ) قبل از برخورد به زمین.
3– جاخالی دادن ( فرار از برخورد توپ ).
4– دویدن.
5– جابجا شدن.
6– پاس دادن.
7- جهش ( پرش ، نشستن ، دراز کشیدن ).
مشخصات توپ داژبال :
توپ استاندارد ( Original ) داژبال بشکل گرد ، دارای تیوپ لاستیکی که با فشار باد پرگردیده باشد ، با روکش از جنس پارچه نرم یا مشابه ( بدون لغزندگی ) و دارای قابلیت مطلوب در پرتاب و دریافت می باشد .
در تمرینات و مسابقات آقایان و بانوان در رده های سنی نوجوانان ، جوانان ، بزرگسالان ، بزرگسالان ارشد و خانواده از توپ سایز 3 با 240 گرم وزن و محیط 58 سانتیمتر و در تمرینات و مسابقات رده سنی خردسالان و نونهالان از توپ سایزMINI با 120 گرم وزن و محیط 43 سانتیمتر استفاده می گردد .
مهارت ها :
- بالا بردن مهارت دراجرای حرکات انتقالی ( پرتاب ، دریافت ، پاس دادن ، دویدن ، جهش ).
- تقویت روحیه تعاون .
- دقت .
- افزایش سطح هوشیاری و همیاری .
- ایجاد هماهنگی میان دستگاه عصب و عضله .
- ایجاد هماهنگی بین چشم و اعضاء بدن در نشانه گیری .
- ارتقاء فاکتورهای آمادگی جسمانی ( استقامت ، قدرت ، سرعت ، توان ، چابکی ، عمل و عکس العمل ، تعادل ، انعطاف و هماهنگی ).
تاثیرات ورزش داژبال :
- ایجاد سلامت جسمی و روحی .
- ایجاد نشاط و شادابی .
- کسب مهارت های اختصاصی ( تکنیک و تاکتیک ) .
- افزایش فاکتورهای آمادگی جسمانی .
- افزایش مهارت دراجرای حرکات انتقالی .
- خلاقیت و قدرت تصمیمگیری .
- افزایش قدرت تمرکز و اعتماد به نفس .
توسعه داژبال با استایل های مختلف :
بازی داژبال ، به تدریج و در طی سال های متوالی در بسیاری از مناطق ایران و همچنین کشورهای دنیا گسترش یافته و می توان این بازی زیبا را در سطح ایران با اسم ها و گویش های مختلف از جمله : داژبال ، وسطی ، داج بال ، وسط بازی ، وسط وسط ، وسطو ، توپ در وسط ، آرادا قالدی ، آرادا ووردو ، … با روش های داژبال خطی- داژبال مربعی- داژبال دایره ای مشاهده کرد.
داژبال در سطح بین الملل ، تحت عنوان Dodgeball با استایل های داژبال وسطی ( داژبال با یک توپ ) و داژبال بین المللی ( داژبال با 5 توپ یا 6 توپ ) بوسیله توپ با روکش پارچه ای یا فوم برگزار می گردد .
داژبال ساحلی ، ترامپولین داژبال ، پاتیناژ داژبال ، دیجیتال داژبال ، داژبال درآب ، داژبال معلولین ( داژبال با ویلچر ، داژبال نابینایان ، داژبال ناشنوایان ، داژبال نشسته ، داژبال کم توانان حرکتی و ذهنی ) شکل های مختلف از داژبال هستند که تمرینات و مسابقات آن ها در داخل سالن و همچنین در فضای باز ، اجرا می گردد.
داژبال ” استایل وسطی ” :
داژبال وسطی” VASATI STYLE ” ( اجرای داژبال با یک توپ ” 1 Ball” ) بعنوان داژبال گسترش یافته در سطح ایران و بسیاری از کشورها ، تا قبل از سال 1386 شمسی ( 2007 ) ، بعنوان یک بازی ورزشی سنتی ، بشکل اجتماعی Play و سپس Game مطرح بوده که با روش های متفاوت و همچنین تعداد بازیکنان متعدد اجرا می گردید ، لیکن در سال 1386 شمسی ” رضا خوش سرور” از کشور ایران ( بعنوان پایه گذار داژبال وسطی نوین ) توانست با تنظیم و تدوین قوانین و مقررات واحد ، داژبال وسطی را از شکل Play و Game به Sport ( ورزش ) تبدیل کرده تا تمام علاقه مندان بتوانند در سطح جهان ، با مقررات واحد و متحد الشکل به اجرای این ورزش جذاب بپردازند .
جایگاه ورزش بین المللی داژبال در جهان :
با توجه به توسعه داژبال در سطح کشورها و سپس تنظیم و تدوین قوانین و مقررات متحدالشکل در استایل های مختلف ( 1 توپ ، 6 توپ ، 5 توپ ) ، بمنظور ایجاد جایگاه سازمانی در سطح بین الملل ، فدراسیون جهانی داژبال ( WDBF ) بطور رسمی در تاریخ 20 May, 2012 درکشور امریکا ( کالیفرنیا ) تاسیس و سپس در پنجمین اجلاس WDBF در سال 2016 (همزمان با برگزاری مسابقات قهرمانی جهان داژبال در استرالیا ) به کشور کانادا ( ادمونتون ) انتقال یافت.
شایان ذکر است ، روش تمرینات و برگزاری مسابقات فدراسیون جهانی داژبال ( WDBF ) با 6 توپ می باشد که عموما از توپ فوم ( Foam ) و بعضا از توپ پارچه ای ( Cloth ) استفاده می گردد ( Foam Ball : از جنس فوم و دارای قابلیت پر شدن باد ، بطور خودکار – Cloth Ball : دارای تیوپ لاستیکی با روکش پارچه که داخل آن با فشار باد پر می گردد) .
در پی جدا شدن تعدادی از مدیران ارشد وکشورها از عضو در WDBF ، انجمن جهانی داژبال ( WDA ) در سال 2013 درکشور انگلستان تاسیس گردید.
شایان ذکر است ، روش تمرینات و برگزاری مسابقات انجمن جهانی داژبال ( WBA ) با 5 توپ می باشد که عموما از توپ پارچه ای ( Cloth ) و بعضا از توپ فوم ( Foam ) استفاده می گردد.
هم اکنون ، داژبال در سطح جهان دارای دو سازمان ( فدراسیون جهانی و انجمن جهانی ) می باشد که هر یک از این سازمان ها با تاسیس فدراسیون قاره ای مستقل ، مبادرت به برگزاری مسابقات بین المللی ، قاره ای و جهانی می نمایند و دارای کشورهای عضو ، بطور مستقل از یکدیگر می باشند.
ورزش داژبال از سال 2019 عضو TAFISA ( انجمن بین المللی ورزش برای همه ) ، عضو CSIT ( فدراسیون بین المللی ورزش های کارگری و آماتوری ) ، عضو FISU ( فدراسیون جهانی ورزش های دانشگاهی ) و از سال 2023 عضو VIRTUS ( فدراسیون بین المللی ورزشکاران کم توان ذهنی ) گردیده و مسابقات این ورزش بطور رسمی در سازمان های ورزشی مذکور و مسابقات آتش نشانان جهان ، پلیس جهان ، بازی های جهانی کمپانی ها و … برگزار می گردد.
همچنین ، ورزش داژبال در سال 2023 جواز حضور در مسابقات OCA ( شورای المپیک آسیا ) و AOC ( شورای المپیک آفریقا ) را دریافت و اکنون در مرحله نهایی ورود به Sport Accord می باشد.
جایگاه ورزش داژبال در ایران :
بمنظور ترویج ورزش داژبال بشکل نوین و ایجاد جایگاه سازمانی در کشور ، تقاضای تاسیس انجمن داژبال ایران در سال 1386 شمسی ( 2007 ) ” پنج سال قبل از تاسیس فدراسیون جهانی داژبال ” ، توسط خانم شرمین جباریان و رضا خوش سرور به سازمان تربیت بدنی وقت ارائه گردید که پس از بررسی و کارشناسی های انجام شده و تائید سازمان مذکور ” انجمن داژبال ایران ” در سال 1387 شمسی ( 2008 ) با ریاست شرمین جباریان ، تاسیس گردید .
از زمان آغاز فعالیت رسمی ورزش داژبال در کشور ، اقدامات بسیار چشمگیری در زمینه توسعه این رشته ورزشی انجام گرفته که از جمله می توان به برگزاری دوره های متعدد مربیگری ، داوری ، تربیت مدرس ، مسابقات سالانه قهرمانی کشور ، برگزاری مسابقات و المپیاد و لیگ در سطح محلات شهرداری ها ، دانشگاه ها ، مدارس ، کارگران ، نیروهای مسلح ، کارمندان دولت ، بانک ها ، کارخانجات ، شرکت ها ، … در دو بخش آقایان و بانوان ، در تمامی سنین اشاره نمود که توانسته بعنوان یک ورزش پرنشاط و عام پسند با رویکرد قهرمانی مطرح و رایج گردد .
معرفی انجمن بین المللی داژبال وسطی ( IVDA ) :
با توجه به توسعه داژبال وسطی ( داژبال با 1 توپ ) در سطح کشورها و سپس تنظیم و تدوین قوانین و مقررات واحد و متحدالشکل توسط رضا خوش سرور ، درتاریخ November 4, 2019 ( 13 آبان 1398 ) بر طبق مصوبه فدراسیون جهانی داژبال ( WDBF ) ، داژبال وسطی ” VASATI DODGEBALL ” بطور رسمی بعنوان یکی از استایل های ورزش داژبال ثبت و ” رضا خوش سرور ” ، بعنوان رئیس داژبال وسطی در جهان منصوب گردید.
همچنین ، به درخواست و پیگیری رضا خوش سرور ، در تاریخ June 21,2023 ( 31 خرداد 1402 ) ، انجمن بین المللی داژبال وسطی ( IVDA ) ، تحت نظارت فدراسیون جهانی داژبال ( WDBF ) تاسیس و رضا خوش سرور ، بعنوان رئیس IVDA در جهان منصوب گردید.
